Zespół nadpobudliwości psychoruchowej z zaburzeniami koncentracji uwagi, czyli w skrócie ADHD (Attention Deficyt/Hiperactivity Disorder), diagnozuje się najczęściej w pierwszych latach nauki szkolnej. Natomiast zdecydowana większość dzieci, u których stawiane jest rozpoznanie ADHD w okresie nauki szkolnej, przejawiała charakterystyczne objawy już na etapie edukacji przedszkolnej. Dane statystyczne ukazują, że dzieci z ADHD stanowią około 3- 10% populacji, a co za tym idzie – w przeciętnej grupie przedszkolnej może być ich jedno lub dwoje. Niepohamowana potrzeba ruchu, impulsywne zachowania, zaburzona koncentracja, niekiedy agresja, mogą stanowić nie lada wyzwanie w pracy z dzieckiem z ADHD. Istnieją jednak pewne metody, które mogą ułatwić komunikację z dzieckiem i pomóc mu w radzeniu sobie z doświadczanymi trudnościami.

Objawy ADHD

W tym miejscu należy przede wszystkim zadać sobie pytanie, czy nasz przedszkolak nie wykonuje poleceń, bo nie chce, czy też po prostu nie jest w stanie? ADHD to rozwojowe zaburzenie samokontroli, co powoduje pogorszenie zdolności do modulowania własnego zachowania. Badania potwierdzają, że ADHD ma podłoże biologiczne i genetyczne, a aż 70- 80% przypadków ADHD jest dziedziczone.  Więc pewne deficyty w zachowaniu, nie wynikają z błędów wychowawczych rodziców, braku dyscypliny czy nieumiejętności zapanowania nad dziećmi. Jego źródło jest zlokalizowane znacznie głębiej – w budowie ośrodkowego układu nerwowego.

Objawy ADHD dzieli się na trzy główne typy:

1. nadpobudliwość ruchowa: znacznie przewyższa aktywność przejawianą przez inne dzieci w grupie, będących na tym samym etapie rozwojowym. Cechy charakterystyczne: chodzenie i bieganie bez celu, trudność w pozostaniu w jednym miejscu, ciągłe wykonywanie drobnych, bezcelowych ruchów, gadatliwość;
2. nadmierna impulsywność: trudność w kontrolowaniu swojego zachowania, niemalże natychmiastowe realizowanie swoich pomysłów i potrzeb, bez refleksji nad konsekwencjami podejmowanego działania;
3. zaburzenia koncentracji uwagi: ograniczona zdolność skupienia się na powierzonym zadaniu, skrócony czas koncentracji uwagi, wysoka przerzutność uwagi (nie potrafi skoncentrować się dłużej na jednej czynności).

Czy każda nadpobudliwość to ADHD?

Zanim postawiona zostanie diagnoza ADHD, należy zwrócić uwagę na kilka istotnych czynników. Zastanówmy się najpierw, czy podstawowe potrzeby dziecka są zaspokajane? W  tym przede wszystkim potrzeba bezwarunkowej miłości oraz akceptacji. Według badań nadpobudliwość wiąże się również często  z alergią pokarmową, obecnością konserwantów i  barwników w diecie. Należy pamiętać także, że zakres zachowań, które w okresie przedszkolnym uważane są za normę jest bardzo szeroki, a układ nerwowy dziecka wciąż niedojrzały. Część przedszkolaków (całkiem spora część) przejawia pewne trudności z  koncentracją czy nadpobudliwością, które jednak w miarę dojrzewania samoistnie ustępują. Występowanie takich pobudliwych, nieprzemyślanych zachowań u zdrowych dzieci wraz z  wiekiem stopniowo maleje, natomiast w przypadku dziecka, u którego podejrzewamy ADHD liczba zachowań niepożądanych jest znacznie większa niż u typowego przedszkolaka, a mimo upływu czasu nie zauważa się samoistnej poprawy samokontroli.

Jak pomóc dziecku z ADHD? Jak pracować, by wszystkim było łatwiej?

• rozpoznaj potrzeby dziecka i wyjdź im naprzeciw;
• dostosuj swoje wymagania, do realnych możliwości dziecka;
• akceptuj – potrzeba akceptacji u dzieci z ADHD jest równie silna jak u dzieci w  prawidłowym wzorcu rozwojowym. Ważne, by dziecko, które ma trudności z  koncentracją uwagi wiedziało, że jest akceptowane budując u niego jednocześnie świadomość zasad w przedszkolu, które obowiązują wszystkich. Jak wzbudzić w  dziecku poczucie akceptacji? Już samo zaprzestanie ciągłego upominania typu: nie wierć się, pracuj, jedz, siedź spokojnie, pomoże poczuć dziecku akceptację i zapobiec eskalacji trudności;
• jasne zasady – mało, prosto, konkretnie i regularnie przypominane, to już część sukcesu;
• w miarę możliwości niech dziecko będzie blisko nauczyciela;
• skomplikowane zadania dziel na mniejsze, co ułatwi osiągnięcie celu;
• zadbaj o zróżnicowane aktywności, zadania, ton głosu;
• skoncentruj się na silnych stronach dziecka, odkrywaj je i wzmacniaj. To sprzyja rozwojowi.

Bez względu na źródło trudności dziecka, to zachowując spokój, konsekwencję i w miarę możliwości indywidualne podejście, możesz osiągnąć sukces w postaci zbudowania dobrej, wspierającej relacji z dziećmi.

Źródło:

Tekst w oparciu o artykuł „Dziecko nadpobudliwe w przedszkolu” autorstwa M. Stańczyk (2013)