Kiedy do logopedy?

Z logopedą skonsultuj się, jeśli roczne dziecko:

• nie gaworzy
• nie nawiązuje kontaktu wzrokowego
• nie reaguje na imię
• nie wskazuje palcem
• nie reaguje na proste polecenia
• nie odwraca głowy w kierunku źródła dźwięku
• nie wypowiada pierwszych słów (np. mama, tata, baba)
• nie naśladuje
• nie pije z kubka otwartego
• ma trudności związane z gryzieniem i żuciem pokarmów
• nie siedzi stabilnie
• ssie kciuka
• śpi w otwartą buzią

Roczne dziecko mówi od 1 do 10 słów i zaliczamy słowa typu mama, baba, tata, ale też wyrażenia dźwiękonaśladowcze czy sylaby np. mi [miś], di [drzwi] itd. Rozumienie znacznie wyprzedza umiejętność mówienia. Dziecko gromadzi informacje różnego rodzaju, aby w kolejnych etapach rozwoju mowy z nich korzystać. Na tym etapie jest w stanie skojarzyć usłyszane słowo z właściwym przedmiotem, a także zna i rozpoznaje swoje imię, rozumie proste polecenie.

Z logopedą należy się skonsultować, jeśli 2-latek:

• nie mówi, nie naśladuje dźwięków otoczenia (np. hau, brum, bam, muu) albo mówi tylko kilka słów (mówi mniej niż ok. 250 słów)
• nie próbuje łączyć dwóch prostych słów (np. mama da „mama daj”, mama am)
• nie inicjuje kontaktu
• nie podchodzi do opiekuna, aby coś pokazać np. zabawkę
• nie reaguje na własne imię
• nie używa gestu wskazywania
• nie nawiązuje kontaktu wzrokowego
• nie reaguje na polecenia
• nie naśladuje
• nie odwraca głowy w kierunku źródła dźwięku
• oddycha przez usta w dzień i/lub w nocy
• chrapie podczas snu
• nadmiernie się ślini
• w dalszym ciągu je z butelki i używa smoczka
• je tylko wybrane produkty
• spędza dużo czasu przed TV
• ssie smoczek/je z butelki
• ssie kciuka
• wsuwa język między zęby podczas mówienia

Zdarza się, że na tym etapie dzieci:

• reduplikują sylaby pipi – kupi
• opuszczają głoski (najczęściej w wygłosie i nagłosie), np. mi – miś
• opuszczają sylaby (najczęściej nieakcentowane) megnetofon – tofon
• upraszczają grupy spółgłoskowe
• pojawiają się elizje, upodobnienia głosek, kontaminacje (połączenia dwu lub kilka wyrazów w jeden), substytucje głosek trudniejszych łatwiejszymi

Charakterystycznym zjawiskiem w okresie tworzenia przez dziecko pierwszych wyrazów są onomatopeje – odgłosy zwierząt, pojazdów, ale też onomatopeje funkcjonujące jako nazwy np. odkurzacz – buuu – dzieci same nadają dźwięki przedmiotom.

Z logopedą należy się skonsultować, jeśli 3-latek:

• nie reaguje na imię
• nie inicjuje kontaktu/nie wykazuje chęci do komunikowania się

nie mówi/mówi niewiele

• nie nawiązuje kontaktu wzrokowego
• nie naśladuje
• jego mowa jest niezrozumiała dla otoczenia
• nie buduje zdań
• nie zadaje pytań
• nie reaguje na polecenia
• oddycha ustami w ciągu dnia
• śpi z otwartą buzią/chrapie
• nadmiernie się ślini
• ma częste infekcje górnych dróg oddechowych
• je tylko wybrane produkty
• ssie kciuka
• wsuwa język między zęby podczas mówienia
• nie mówi głosek [p, b, m, t, d, k, g, ch, f, w, l, ł, j, n, ń, ś, ź, ć, dź]   
• podczas artykulacji wsuwa język między zęby

Z logopedą należy się skonsultować, jeśli 4-latek:

• zamienia głoskę [k] na [t], [d] na [g], nie wymawia poprawnie głoski [l], zamienia głoski [s, z, c, dz] na głoski [ś, ź, ć, dź]
• wsuwa język między zęby podczas mówienia
• mówi bezdźwięcznie np. „fota” (woda), „tom” (dom)
• jego mowa jest niezrozumiała dla otoczenia
• nie buduje zdań
• nie reaguje na polecenia
• oddycha ustami w ciągu dnia
• śpi z otwartą buzią/chrapie
• nadmiernie się ślini
• nie reaguje na swoje imię
• nie nawiązuje kontaktu wzrokowego

Z logopedą należy się skonsultować, jeśli 5-latek:

• zamienia głoskę [k] na [t], [d], na [g], nie wymawia poprawnie głoski [l], zamienia głoski [sz, ż, cz, dż] na [s, z, c, dz] i/lubzamienia głoski [s, z, c, dz] na głoski [ś, ź, ć, dź]mówi bezdźwięcznie np. „fota” (woda), „tom” (dom)
• jego mowa jest niezrozumiała dla otoczenia
• nie buduje zdań
• nie reaguje na polecenia
• realizuje głoski międzyzębowo
• oddycha ustami w ciągu dnia
• śpi z otwartą buzią/chrapie
• nadmiernie się ślini
• nie nawiązuje kontaktu wzrokowego

Koniecznie skonsultuj się z logopedą, jeśli 6-latek:

• nie wymawia głosek [s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, r] lub innych głosek
• mówi bezdźwięcznie np. „fota” (woda), „tom” (dom)
• jego mowa jest niezrozumiała dla otoczenia
• ma ubogi zasób słownictwa
• nie buduje wypowiedzi złożonych
• nie reaguje na polecenia
• realizuje głoski międzyzębowo
• oddycha ustami w ciągu dnia
• śpi z otwartą buzią/chrapie
• nadmiernie się ślini

Kiedy jeszcze należy skonsultować się z logopedą?

Skonsultuj się z logopedą jeśli dziecko:

• ma krótkie wędzidełko języka (albo gdy masz takie podejrzenia)
• 7- letnie nie wymawia jakichś głosek lub wymawia je w sposób zdeformowany
• ma trudności z koncentracją uwagi
• ma zaburzenia słuchu fonemowego np. trudności z różnicowaniem głosek czy par słów, które różnią się jedną głoską (np. kura-góra, tom-dom, półka-bułka itd.)
• ma mały zasób słownictwa
• ma trudności z nauką czytania/pisania
• myli litery podobne (np. l-ł,p-b, b-d), przestawia litery w wyrazie lub wyrazy w zdaniu
• głos brzmi nosowo
• ma częste infekcje górnych dróg oddechowych
• jąka się
• masz wątpliwości dotyczące prawidłowej budowy narządów mowy dziecka

Źródło: Portal Pani Logopedyczna Paulina Mistal 

https://panilogopedyczna.pl/ 

Bibliografia:

[1] Cieszyńska J., Korendo M., Wczesna interwencja terapeutyczna, 2017.

[2] Banaszkiewicz A., Rozwój sprawności językowych w ontogenezie [w:] Surdologopedia, 2018.

[3] Smoczyńska M., Przyswajanie systemu gramatycznego języka przez dziecko, [w:] H. Mierzejewska, M. Przybysz-Piwkowa (oprac.) Rozwój poznawczy i rozwój językowy dzieci z trudnościami w komunikacji werbalnej – diagnozowanie i postępowanie usprawniające, Warszawa, 1997.

[4] Stecko E., Zaburzenia mowy u dzieci. Wczesne rozpoznawanie i postępowanie logopedyczne, Warszawa, 2002.